ABD Üslerinde Çalışan Personelin Sigorta Tazminatı ve Diğer Haklarına İlişkin Bilgilendirme
- Hukuki Süreç, Uluslararası Talepler ve Hak Arama Yolları:
Son yıllarda Ortadoğu coğrafyasında faaliyet gösteren ABD askeri üsleri ve bu üsler bünyesinde hizmet veren yüklenici şirketler kapsamında çalışan çok sayıda Türk ve yabancı personel; iş kazaları, meslek hastalıkları, güvenlik riskleri ve çeşitli çalışma koşullarından kaynaklanan zararlar nedeniyle uluslararası sigorta ve tazminat talepleri gündeme getirmektedir.
Bu kapsamda özellikle;
- Irak
- Afganistan
- Kuveyt
- Katar
- Bahreyn
- BAE
- Ürdün
- Suriye
gibi bölgelerde faaliyet gösteren ABD üslerinde çalışan personelin hakları, çoğu zaman ABD federal mevzuatı ve uluslararası sigorta düzenlemeleri kapsamında değerlendirilmekte olup bu hakların doğru şekilde talep edilmesi ciddi bir hukuki uzmanlık gerektirmektedir.
- ABD Hukuku Kapsamında Tazminat Rejimi:
ABD askeri üslerinde çalışan sivil personel bakımından, iş kazaları ve meslek hastalıklarından doğan tazminat talepleri çoğunlukla aşağıdaki hukuki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmektedir:
- Defense Base Act (DBA)
- Longshore and Harbor Workers’ Compensation Act (LHWCA)
- ABD sigorta sözleşmeleri ve yüklenici firma sorumluluğu hükümleri
Özellikle Defense Base Act (42 U.S.C. §1651 ve devamı maddeleri) kapsamında; ABD hükümeti adına yurtdışında yürütülen projelerde çalışan personelin uğradığı iş kazaları, sakatlanma veya ölüm halleri bakımından sigorta kapsamında tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır.
Bu düzenleme kapsamında çalışan personelin;
- iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı,
- geçici iş göremezlik ödemeleri,
- ölüm tazminatı,
- tedavi giderleri,
- gelir kaybı tazminatı,
- hatta yol/rehabilite/psikolog giderleri, (tecrübe edilmiş)
gibi çeşitli hakları söz konusu olabilmektedir.
Ancak uygulamada, birçok çalışan bu hakların varlığından haberdar olmadığı gibi, sigorta şirketleri ve yüklenici firmalar tarafından yapılan işlemler çoğu zaman eksik veya hatalı şekilde yürütülebilmektedir.
- Uluslararası Hukuki Sürecin Yönetimi:
Bu nedenle söz konusu taleplerin etkin ve sonuç alıcı şekilde yürütülebilmesi için;
- ABD’de yetkili hukuk ofisleri ile koordinasyonun sağlanması,
- uluslararası sigorta poliçelerinin kapsamlı biçimde incelenmesi,
- tazminat hesaplamalarının ilgili mevzuat ve poliçe hükümleri çerçevesinde yapılması,
- ilgili federal başvuru ve itiraz süreçlerinin usulüne uygun şekilde yürütülmesi
gibi aşamaların titizlikle yürütülmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte, hak sahiplerinin taleplerinin doğru merciler nezdinde ileri sürülmesi, başvuru süreçlerinin zamanında ve usulüne uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve talep edilecek hukuki yolun doğru şekilde tayin edilmesi büyük önem arz etmektedir.
Nitekim bu tür uluslararası tazminat süreçlerinde; başvuru yollarının ve iç başvuru mekanizmalarının hangi sıra ve usul içerisinde işletileceğinin bilinmesi, talebin yöneltileceği sigorta şirketi veya ilgili federal makamların doğru şekilde belirlenmesi ve başvuru sürelerinin kaçırılmaması, sürecin sağlıklı yürütülmesi bakımından kritik niteliktedir.
Bu itibarla, söz konusu süreçlerin daha önce benzer dosyalarda tecrübe edinmiş hukuk ekipleri tarafından yürütülmesi; hem talep edilen sonucun hukuka uygun ve müvekkil menfaatlerine uygun şekilde elde edilmesini hem de sürecin gereksiz gecikmelere mahal verilmeksizin makul süre içerisinde sonuçlandırılmasını sağlayacaktır.
Dolayısıyla bu alanda çalışılacak hukuk ekibinin bilgi birikimi, uluslararası tecrübesi ve ilgili hukuk sistemlerine hâkimiyeti, hak sahiplerinin tazminat taleplerinin etkin şekilde korunması bakımından belirleyici bir rol oynamaktadır.
A- Yener Hukuk Ofisi’nin Tecrübesi ve Süreç Vizyonu:
Yener Hukuk Ofisi (Av. Bilge YENER-İzmir) olarak, 2019 yılından bu yana Ortadoğu’da faaliyet gösteren ABD üslerinde çalışan personelin haklarının korunması amacıyla yürütülen uluslararası tazminat süreçlerinde aktif rol almaktayız.
Bu kapsamda;
- ABD’de faaliyet gösteren partner hukuk ofisleri ile koordinasyon içerisinde çalışarak,
- ilgili sigorta şirketleri ve yüklenici firmalar nezdinde gerekli başvuru ve talepleri gerçekleştirerek,
- müvekkillerimizin tazminat taleplerini uluslararası hukuk ve ilgili sigorta mevzuatı çerçevesinde takip ederek
çok sayıda dosyada olumlu ve müvekkil taleplerine uygun sonuçlar elde edilmesini sağlamış bulunmaktayız.
Edinmiş olduğumuz tecrübe göstermektedir ki; bu kapsamda çalışan birçok kişi sahip olduğu hakların kapsamını tam olarak bilmemekte ve bu nedenle önemli tazminat alacaklarından mahrum kalabilmektedir.
Oysa doğru bir hukuki değerlendirme ve etkin bir süreç yönetimi ile;
- geçmiş yıllara ilişkin hak ve alacak taleplerinin ileri sürülmesi,
- eksik ödenmiş tazminatların tamamlatılması,
- reddedilmiş sigorta başvurularının yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi
gibi hususlarda önemli hak kazanımları elde edilmesi mümkün olabilmektedir.
Öte yandan, uygulamada defaatle tecrübe edildiği üzere her dosya kendi somut koşulları ve çalışma şartları itibarıyla farklı özellikler arz etmekte; bu durum da ilgili sigorta şirketleri ve sorumlu yüklenici firmalar nezdinde ileri sürülecek taleplerin kapsamının genişlemesine ve süreç yönetiminin daha kapsamlı bir değerlendirmeyi gerektirmesine yol açabilmektedir.
Bu çerçevede, yalnızca başvuru ve talep süreçlerinin yürütülmesi yeterli olmayıp; aynı zamanda sigorta muhatapları ile yürütülen müzakere, değerlendirme ve gerektiğinde pazarlık süreçlerinin de dikkatle takip edilmesi, dosyanın hukuki ve fiili durumuna uygun stratejinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Nitekim süreç içerisinde yürütülen istişare ve müzakere mekanizmalarının doğru şekilde yönetilmesi; hem dosyanın mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılmasını hem de elde edilecek sonucun hak sahipleri bakımından azami faydayı sağlayacak ölçekte olmasını temin etmektedir.
Bu nedenle, söz konusu uluslararası tazminat süreçlerinin yürütülmesinde hukuk ofisimizin bu alanda edinmiş olduğu tecrübe, dosyanın doğru strateji ile yönetilmesi ve hak sahipleri bakımından en uygun sonucun elde edilmesi açısından önem arz etmektedir.
B- Hak Sahipleri İçin Önemli Hususlar
Ortadoğu’daki ABD üslerinde çalışan veya daha önce çalışmış olan kişilerin özellikle aşağıdaki durumlarda hukuki danışmanlık almaları önem arz etmektedir:
- İş kazası geçirmiş olmak
- Görev sırasında yaralanma veya sakatlanma
- Meslek hastalığı oluşması (tarafımızca belirtilen cetveller esas alınarak)
- Çalışma sırasında hayatını kaybeden personelin mirasçıları (yakınları dahil)
- Eksik veya reddedilmiş sigorta başvuruları
- Savaş, saldırı, patlama, ciddi kaza veya benzeri travmatik olaylara maruz kalma sonucunda Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB / PTSD) veya benzeri psikolojik rahatsızlıkların ortaya çıkması
Nitekim uygulamada sıklıkla karşılaşıldığı üzere; savaş, patlama, saldırı veya ağır kaza gibi olaylara doğrudan maruz kalınması ya da bu tür olaylara tanıklık edilmesi sonucunda ortaya çıkan Travma Sonrası Stres Bozukluğu (Post-Traumatic Stress Disorder – PTSD) gibi ciddi ruhsal sağlık sorunları da, ABD hukukunda belirli şartlar dahilinde mesleki yaralanma veya görev kaynaklı zarar kapsamında değerlendirilmekte ve bu kapsamda sigorta ve tazminat taleplerine konu edilebilmektedir.
Bu gibi durumlarda, ABD hukukuna göre sigorta ve tazminat talep edilmesi mümkündür.
C- Defense Base Act Kapsamında Psikolojik Zararlar ve Tazminat Türleri:
ABD askeri üslerinde çalışan sivil personelin hakları bakımından uygulanan temel düzenlemelerden biri olan Defense Base Act (42 U.S.C. §1651 ve devamı) kapsamında, yalnızca fiziksel yaralanmalar değil; görev sırasında veya görevle bağlantılı olarak meydana gelen psikolojik rahatsızlıklar ve travmatik etkiler de tazminat kapsamına girebilmektedir.
Özellikle savaş ortamı, roket veya drone saldırıları, patlama olayları, ağır iş kazaları, silahlı saldırılar veya benzeri ciddi travmatik olaylara doğrudan maruz kalınması ya da bu olaylara tanıklık edilmesi sonucunda ortaya çıkan Travma Sonrası Stres Bozukluğu (Post-Traumatic Stress Disorder – PTSD / TSSB) gibi ruhsal rahatsızlıklar, ABD hukukunda belirli şartlar dahilinde görev kaynaklı zarar olarak değerlendirilebilmektedir.
Bu kapsamda hak sahipleri bakımından aşağıdaki tazminat türleri gündeme gelebilmektedir:
- Geçici iş göremezlik ödemeleri (Temporary Disability Benefits
- Kalıcı iş göremezlik tazminatı (Permanent Disability Compensation)
- Aylık gelir bağlanması niteliğinde ödemeler
- Psikolojik tedavi ve rehabilitasyon giderlerinin karşılanması
- Gelir kaybı ve çalışma gücü kaybına ilişkin tazminatlar
- Hayatını kaybeden çalışanların mirasçılarına yönelik ölüm tazminatı ve destek ödemeleri
Nitekim uygulamada birçok dosyada görüldüğü üzere, travmatik olaylara bağlı olarak gelişen psikolojik rahatsızlıklar başlangıçta fark edilmeyebilmekte veya sigorta şirketleri tarafından yeterli değerlendirmeye tabi tutulmayabilmektedir. Ancak doğru tıbbi raporlar ve hukuki başvuru süreçleri ile bu tür zararların da sigorta kapsamına alınması ve tazmin edilmesi mümkün olabilmektedir.
Bu nedenle, görev sırasında meydana gelen travmatik olayların yalnızca fiziksel yaralanmalar yönünden değil, aynı zamanda psikolojik ve ruhsal etkiler bakımından da değerlendirilmesi, hak sahiplerinin uğradıkları zararın tam ve doğru şekilde giderilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Bununla birlikte, söz konusu psikolojik veya ruhsal rahatsızlıkların tazminata konu edilebilmesi için, ilgili durumların ABD’de yetkili ve akredite edilmiş sağlık kurumları veya uzmanlar tarafından tespit edilmesi ve raporlanması gerekmektedir. Nitekim Defense Base Act uygulamasında, travmatik etkilerin ve bunlara bağlı gelişen rahatsızlıkların değerlendirilmesi çoğu zaman belirli standartlara ve kabul edilmiş tıbbi raporlama süreçlerine tabi tutulmaktadır.
Bu itibarla, sürecin yalnızca hukuki başvuru aşamasıyla sınırlı olmadığı; aynı zamanda doğru tespitlerin yapılması, bu tespitlerin ABD hukuk sistemi bakımından geçerliliği bulunan kurum ve uzmanlar aracılığıyla ortaya konulması ve dosya kapsamının buna göre şekillendirilmesi gerektiği açıktır.
Uygulamada defaatle tecrübe edildiği üzere, dosya kapsamındaki tıbbi ve hukuki tespitlerin doğru şekilde belirlenmesi ve bu tespitlerin sigorta süreçleri ile uyumlu şekilde sunulması, elde edilecek tazminatın kapsamı ve miktarı bakımından doğrudan etkili olmaktadır. Bu nedenle sürecin doğru şekilde yönetilmesi; hem talebin kabul edilmesi hem de mümkün olan en yüksek ve en uygun sigorta tazminatının elde edilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.
Dolayısıyla bu tür uluslararası tazminat süreçlerinin yürütülmesinde, dosyanın hukuki ve tıbbi boyutlarının doğru şekilde tayin edilmesi, başvuru ve müzakere süreçlerinin etkin şekilde yönetilmesi ve ilgili kurumlar nezdinde gerekli girişimlerin yapılması bakımından Hukuk Ofisimizin sahip olduğu tecrübe ve birikim önemli bir rol oynamaktadır.
D- Önerimiz ve Son Görüşümüz:
Ortadoğu’daki ABD üslerinde çalışan personelin hakları çoğu zaman uluslararası hukuk ve ABD federal mevzuatı kapsamında güçlü bir koruma altındadır. Ancak bu hakların etkin şekilde kullanılabilmesi, sürecin doğru şekilde yönetilmesine bağlıdır.
2019 yılından bu yana edinmiş olduğumuz tecrübe ve ABD’deki partner hukuk ofisleri ile yürüttüğümüz koordinasyon sayesinde, bu alanda hak sahiplerine kapsamlı hukuki destek sunmaktayız.
Hak sahiplerinin mağduriyet yaşamaması ve mevcut haklarının korunması adına, sürecin uzman hukukçular tarafından değerlendirilmesi büyük önem arz etmektedir.
| Av. Arb. Bilge YENER |
| YENER Hukuk Ofisi (İzmir) |
| Adres: Mansuroğlu Eminoğlu Plaza 288/4. Sokak No:14 D:K:5, D:48, 35535 Bayraklı / İzmir |
| Tel: 0 (850) 377 77 09 |
| Mail: [email protected] |